“Wij zijn gericht op behoud van expertise van het gespecialiseerd onderwijs”
In Samenwerkingsverband Noord-Kennemerland Primair Onderwijs zijn de samenwerkingslijnen kort, vertellen directeur-bestuurder Janneke Oosterman en Suzanne Wit, directeur van Expertisecluster Nexus in Heerhugowaard. Dat levert mooie stappen op, op weg naar inclusief onderwijs.
Heel eerlijk? Janneke Oosterman vindt het bijzonder dat Aloysius als gespecialiseerde onderwijsstichting in haar regio zo constructief meegaat in de visie naar inclusief onderwijs van het samenwerkingsverband.
“Er staat best wat op het spel voor het gespecialiseerd onderwijs”, weet Janneke. “Maar ik zie dat aan de ene kant echt gekeken wordt hoe we ervoor kunnen zorgen dat meer kinderen in het regulier onderwijs kunnen blijven en dat aan de andere kant alles wordt gedaan om thuiszitters juist richting onderwijs te krijgen.”
Gezamenlijke visie
De samenwerkende schoolbesturen in het samenwerkingsverband willen dat in hun samenwerkingsverband inclusief onderwijs de norm is in 2035.
Hier bouwen zij gericht naartoe door ondersteuning zoveel mogelijk in de klas en op school te organiseren, met multidisciplinaire teams en een dekkend netwerk in ieder werkgebied. Het gespecialiseerd onderwijs ontwikkelt zich daarbij tot expertisepartner van het regulier onderwijs.
Want die gespecialiseerde expertise is en blijft ook in de toekomst hard nodig, is Jannekes overtuiging. “Wij richten ons juist op behóud van die expertise”, legt ze uit. “Het is juist belangrijk dat die vanuit Nexus kan worden blijven gedeeld met het regulier onderwijs.” Zelf is Janneke gecharmeerd van het sociaal model van waaruit inclusief onderwijs in Finland en Portugal is vormgegeven. Daar gaan kinderen in de basis met elkaar naar dezelfde school. “Maar daar kunnen zij wel iets anders aan onderwijs en ondersteuning ontvangen”, legt Janneke uit.
“Nexus maakt het onderwijs praktijkgerichter en probeert afwisseling te bieden in inspanning- en ontspanningsmomenten”
Expertteam: eerste ervaringen positief
Er zijn en worden al mooie stappen gezet in de regio. Neem het Expertiseteam waar basisscholen sinds afgelopen september een beroep op kunnen doen, voor allerlei ondersteuningsvragen - ook op het gebied van gedrag.
Suzanne: “Wij leveren daar vanuit Nexus ook twee experts voor. Vanuit het samenwerkingsverband wordt dit bekostigd en ik heb vanuit mijn schoolbegroting ook bijgedragen.”
De eerste ervaringen zijn positief. “Mijn collega’s hebben het heel druk”, weet Suzanne. “Ik hoor dat hun bijdrage als heel waardevol wordt ervaren”, vult Janneke aan. Leerkrachten in het regulier onderwijs hebben veel aan de praktische handvatten.
Links Janneke Oosterman, rechts Suzanne Wit
Al langer samenwerking met regulier
Nexus werkt al langere tijd goed samen met Kindcentrum De Vaart, waardoor een aantal kinderen uit het gespecialiseerd onderwijs kon overstappen naar regulier. Intern begeleiders en specialisten van Nexus denken proactief mee over complexe gedragsvragen en hoe het onderwijs anders georganiseerd kan worden. Ook jeugdhulppartner Parlan is betrokken.
Ook stopte Nexus een tijd terug al met het kleuteronderwijs, vanuit de overtuiging dat jonge kinderen allemaal in het regulier basisonderwijs moeten kunnen starten. In plaats van dat kleuters naar Nexus toekomen, gaat de kennis van Nexus naar de reguliere scholen en kindcentra in de regio. Ambulant begeleiders en specialisten ondersteunen reguliere leerkrachten in groep 1 en 2 vroegtijdig, zodat kinderen met complex gedrag of een ontwikkelingsachterstand toch gewoon op hun eigen school kunnen blijven.
“Soms moet je ook gewoon iets anders gaan dóen”, merkt Suzanne. “Zo ben ik ook gestart met de Opmaat-groepen waarin we met Parlan samen onderwijs en specialistische jeugdhulp bieden. Voor het onderwijs krijgen wij vanuit het samenwerkingsverband groepsbekostiging. Zo denkt het samenwerkingsverband altijd mee. Popt er een idee op, dan zoeken we elkaar op. De basis voor wat we in onze regio doen zit echt in verbinding.”
Kennisbehoud bewaken
Zo ontstaan mooie bewegingen richting inclusief onderwijs, maar wel met gevolg dat het leerlingenaantal van Nexus daalt. Om kennisverlies te voorkomen, denkt Janneke dat het mooi zou zijn om afspraken te maken over volumebekostiging. Dan blijft expertise van het gespecialiseerd onderwijs ook bij dalende leerlingaantallen behouden. Speciaal onderwijs van plek naar dienst. De afspraak met ‘financiën’ wordt dus snel gepland.
Daar is Suzanne blij mee. “Ik zie nu nog echt een groep leerlingen die een gespecialiseerde school nodig heeft. Ik denk dat kinderen met leerproblemen met de noodzakelijke ondersteuning prima naar regulier onderwijs kunnen, maar niet altijd als het gaat om gedrag.”
Onderwijs aanpassen
Ondertussen denkt Suzanne in haar onderwijsregio in een werkgroep ook mee over een passend curriculum voor de pabo’s. Daar valt nog een wereld te winnen in de voorbereidingen op inclusief onderwijs. Dat geldt ook voor onderwijsconceptontwikkeling. De uitdaging is om het onderwijs – van aanbod tot inrichting, van lesmateriaal tot de manier van lesgeven – zo aan te passen aan wat kinderen nodig hebben, dat alle kinderen écht samen naar school kunnen gaan.
Nexus zelf maakt het onderwijs praktijkgerichter en probeert afwisseling te bieden in inspanning- en ontspanningsmomenten. Het Expertisecluster werkt met een nieuwe methode ‘Alles ineen’ waarbij vakken geïntegreerd worden aangeboden. “Ook tijdens kooklessen kun je met taal en rekenen bezig zijn”, illustreert ze. “En als ik zie hoe blij kinderen worden als zij hier bezig zijn in de moestuinen! Ook daar leren kinderen veel van.”
Expertiseteam ondersteunt basisscholen
Wat is onze focus?
“Wat goed is voor kinderen met ondersteuningsbehoeften is goed voor álle kinderen”, reageert Janneke. “In Nederland focussen we zó op basisvaardigheden, terwijl het onderwijs in andere landen in de eerste plaats gericht is op het ontwikkelen van burgers die zich goed kunnen verhouden tot elkaar en de wereld. Vanuit een sterke pedagogische basis en goed onderwijs, ontwikkel je ook basisvaardigheden.”
Meer out of the box kunnen werken, zou de weg naar inclusief onderwijs inderdaad helpen, denkt ook Suzanne. “Nu blijft het als school laveren tussen het onderwijs aanpassen aan wat nodig is voor kinderen en toch moeten voldoen aan de eisen van het ministerie en de inspectie die daar niet altijd bij passen.”
datum 06 november 2026
auteur
Anne-Marie Veldkamp
fotografie
Peter Valckx
eerder verschenen in
Regiokrant 01 Noord- en Zuid-Holland